Opętanie

Opętanie (Possession), 1981, Andrzej Żuławski, dramat, horror, Francja, RFN, (16-wrz-17, Centrum Kultury, Lublin)

Trudno opisać jednoznacznie taki przejaw totalnej i bezkompromisowej postawy twórcy, jaki przedstawia film Żuławskiego. Z jednej strony mamy obraz narastania choroby umysłowej kobiety o imieniu Anna: żony - duszącej się w jednym związku i poszukującej spełnienia u innych mężczyzn, kochanki - szalonej, nieokiełznanej i wiecznie nienasyconej, matki - rozczarowanej nieustanną potrzebą opieki i troski o potomka, czarującej dziewczyny - uwodzącej ojca małego Boba młodziutkiej nauczycielki Helen, alter ego żony. To najważniejsza część ról, jakie wypełnia bohaterka dramatu. Przerastają ją do tego stopnia, że popada w rosnącą rozpacz i zatraca w szaleństwo. Kulminacją stają się wielokrotne dekapitacje świadków, koleżanek nawet seksualnych partnerów, ludzkie płyny ustrojowe na czele z krwawym strumieniem juchy oraz upersonifikowanie całego zła w potworze - "obcym" - monstrum i kopulacja z nim na oczach męża Marca.

On sam nie pozostaje oazą spokoju i bezpieczną opoką stabilizacji, ale również ulega psychopatii w pogoni za odchodzącą partnerką i rozpadającym się związkiem. Miota się i zaciekle ściera z potencjalnymi kochankami, traci grunt pod swoimi nogami i zaniedbuje synka, bezskutecznie stara się wyrwać ukochaną z rąk krwiożerczej bestii obłąkania. W końcu sam ulega kompletnemu obłędowi, traci kontrolę nad własnym życiem i zanurza w odmęty paranoi.

Apokaliptycznym finałem dopełniającym i wieńczącym dzieło zniszczenia jest samobójstwo małego Boba poprzez utopienie w domowej wannie - niewinnego i obolałego świadka samozniszczenia rodziców.

Jeśli przyjmiemy osobistą i autobiograficzną interpretację filmu, jako katastrofy rozpadu pierwszego małżeństwa reżysera, to wówczas całość jawi się, jako klarowna, twórcza, choć niezwykle traumatyczna, złowroga i niewiarygodnie pogmatwana wizja tragicznego przebiegu relacji damsko-męskich, a więc metaforycznie wspólnych doświadczeń ludzkich spod każdej szerokości geograficznej.

Można jednakże inaczej spojrzeć na film, jako na ciąg neurotycznych, niezbornych, napuszonych, przeinscenizowanych scen, megalomańskich, bełkotliwych i pustych intelektualnie dialogów, koturnowej i nadmiernie egzaltowanej gry aktorskiej wynikającej z niejasnego scenariusza oraz nadmiernych wymagań reżyserskich, tanich, żenujących i tandetnych efektów specjalnych. Wrzask, bieganina, kicz, obfite ilości czerwonej farby oraz ludzkie zdekapitowane i rozczłonkowane zwłoki to też elementy tego samego filmu. Czy taka druzgocąca ocena naprawdę nie jest uprawniona? [6/10]

Opętanie [Filmweb: 7,4/10 7 334 głosów; Imdb: 7,4/10 20 393 ocen; Rotten Tomatoes: Świeży, 85%, (Łączy gatunki tak skutecznie, jak niszczy oczekiwania. "Opętanie"używa potężnych aktorskich i niepokojących obrazów, aby zmagać się ze złożonymi tematami.); Metascore: 75/100]