Żeby nie było śladów

 

Żeby nie było śladów, Jan P. Matuszyński, 2021, dramat, Polska, Czechy, Francja

Kto przyczynił się do śmierci maturzysty Grzegorza: milicjanci, przeciwko którym zeznaje jedyny świadek pobicia na posterunku, kolega Jurek Popiel czy załoga karetki pogotowia ratunkowego transportująca rannego i cierpiącego chłopca do szpitala w Polsce komunistycznej, tuż po zniesieniu Stanu Wojennego w 1983 roku? Władza na niespotykaną skalę rozpętuje akcję odparcia zarzutów o udział jej służb w śmierci młodego człowieka, dyskredytuje Jurka, manipuluje śledztwem milicji, steruje poczynaniami prokuratury i czyni wszystko, by winą obarczyć sanitariuszy służb ratowniczych.

Przebieg tego procesu matactwa, oszustwa, zaszczuwania, fabrykowania fałszywych dowodów, wpływania wszelkimi sposobami na zmianę zeznań świadków (urabianie otoczenia, zastraszanie) jest pasjonującą lekcją historii najnowszej - totalitarnej władzy w państwach realnego komunizmu i stanowi najbardziej zajmującą środkową część obrazu.

                Pozostałe części budzą wątpliwości o nadmiernie rozbudowaną wielowątkowość fabuły, przesadną drobiazgowość w prowadzeniu wielu narracji, przez co film trwa prawie trzy godziny oraz błędny dobór obsady (Sandra Korzeniak jako Barbara Sadowska, przestylizowana i bez cienia emocji, Aleksandra Konieczna  - nadzwyczajnie szarżująca jako prokuratorka Wiesława Bardon, Tomasz Dedek - generał Wojciech Jaruzelski, odgrywający postać karykaturalnie przerysowaną jak marionetkę, , Sebastian Pawlak jako sanitariusz Wysocki – jego reakcje psychologicznie są nie do uwierzenia), choć zwracają uwagę wiodące role Tomasza Ziętka (jako Jurek Popiel) oraz Jacka Braciaka - Tadeusz, ojciec Jurka plus dobrzy i sprawni jak zwykle: Robert Więckiewicz, Tomasz Kot i Agnieszka Grochowska.

Na wyjątkową aprobatę za detaliczną wierność zasługuje scenografia (Paweł Jarzębski – scenograf oraz Małgorzata Zacharska odpowiedzialna za kostiumy), pieczołowita i szczegółowo odtwarzająca realia PRL  pierwszej połowy lat 80. – Witek Rusin [5,5/10]

Żeby nie było śladów [Rotten Tomatoes: 58% ZGNIŁY, bez zgodnej opinii; Mediakrytyk: 7,2/10; IMDb: 7,2/10 od 1100 oceniających; Filmweb: 7,3/10 od 13 604 użytkowników]