Żeby nie było śladów, wer. 2.0

 

Żeby nie było śladów, Jan P. Matuszyński, 2021, dramat, Polska, Czechy, Francja

Kto przyczynił się do śmierci maturzysty Grzegorza: milicjanci, przeciwko którym zeznaje jedyny świadek pobicia na posterunku, kolega Jurek Popiel czy załoga karetki pogotowia ratunkowego transportująca rannego i cierpiącego chłopca do szpitala w Polsce komunistycznej, tuż po zniesieniu Stanu Wojennego w 1983 roku? Władza na niespotykaną skalę rozpętuje akcję odparcia zarzutów o udział jej służb w śmierci młodego człowieka, dyskredytuje Jurka, manipuluje śledztwem milicji, steruje poczynaniami prokuratury i czyni wszystko, by winą obarczyć sanitariuszy służb ratowniczych.

Przebieg tego procesu matactwa, oszustwa, zaszczuwania, fabrykowania fałszywych dowodów, wpływania wszelkimi sposobami na zmianę zeznań świadków (urabianie otoczenia, zastraszanie) jest pasjonującą lekcją historii najnowszej - totalitarnej władzy w państwach realnego komunizmu i stanowi najbardziej zajmującą środkową część obrazu.

                Pozostałe części budzą wątpliwości o nadmiernie rozbudowaną wielowątkowość fabuły, a z drugiej strony szkolną, wręcz gimnazjalną logikę w prowadzeniu akcji, zwłaszcza dochodzenia przez milicjantów do prostych jak schemat cepa wniosków. Nie nastraja pozytywnie do obrazu przesadna drobiazgowość w prowadzeniu wielu narracji, przez co film trwa prawie trzy godziny oraz dość błędny dobór obsady (Sandra Korzeniak jako Barbara Sadowska, przestylizowana i bez cienia emocji, Aleksandra Konieczna  -nadzwyczajnie szarżująca jako prokuratorka Wiesława Bardon, Tomasz Dedek - generał Wojciech Jaruzelski, Robert Więckiewicz jako generał Kiszczak, obydwaj odgrywający postacie karykaturalnie przerysowane jak marionetki lub z gabinetu figur woskowych, Sebastian Pawlak jako sanitariusz Wysocki – jego reakcje psychologicznie są nie do uwierzenia), choć zwracają uwagę wiodące role Tomasza Ziętka (jako Jurek Popiel) oraz Jacka Braciaka - Tadeusz, ojciec Jurka plus co najmniej poprawni i sprawni jak zwykle: Tomasz Kot i Agnieszka Grochowska. Razi brak zwrotów akcji, zawieszeń, i innego podstawowego instrumentarium w konstruowaniu współczesnego kina rozrywkowego.

Dla równowagi na wyjątkową aprobatę za detaliczną wierność zasługuje scenografia (Paweł Jarzębski – scenograf oraz Małgorzata Zacharska odpowiedzialna za kostiumy), pieczołowita i szczegółowo odtwarzająca realia PRL  pierwszej połowy lat 80. – Witek Rusin [5/10]

Opinia z cyklu résumé160: Śmiertelne pobicie przez milicję nastolatka i zmasowana manipulacja władzy PRL, by uniknąć winy, choć z wielowątkowym i niestety nachalnie czytankowym skryptem.

 

PS. Tekst poprawiono i ponownie zredagowano w październiku 2022 roku. Wkrótce ukaże się na portalu IMDb w ramach konta autora.